Facebook
Menu

Co tydzień bezpłatny serwis newsów o ogrodzie i roślinach
w Twojej skrzynce mailowej.

Logo wymarzone rośliny
Najpopularniejsze wyszkiwania: hortensja , lawenda , begonia , magnolia
Baza roślin wyszukiwanie zaawansowane

Podobne rośliny

klon orientalia 'Minorient'

Klon ORIENTALIA® 'Minorient'

Judaszowiec południowy

Judaszowiec południowy = judaszowiec wschodni

Topola osika

Topola osika

Jarząb pospolity

Jarząb pospolity

Drzewa liściaste

lista roślin
fot: Tomasz Brzeziński

Brzoza brodawkowata = Brzoza biała

Betula pendula = Betula verrucosa = Betula alba
Kategoria: Drzewa liściaste
Podlewanie: mało
Pokrój: zwisający, wzniesiony, luźny
Wysokość: do 30 m
Barwa liści/igieł: zielona
Zimozielone: Nie
Stanowisko:
Barwa kwiatów: żółta
Wilgotność gleby:
Termin kwitnienia:
Roślina ozdobna z: liści/igieł, pędów

Opis:

Brzoza brodawkowata to krótkowieczne drzewo liściaste (rzadko dożywa 200 lat), należące do rodziny brzozowatych (Betulaceae). Na naturalnych stanowiskach można ją spotkać na niżu i w górach, do wysokości 2500m n.p.m. w Europie, Azji Mniejszej oraz na Kaukazie. Pospolicie występuje również w Polsce, na terenie całego kraju, zawłaszcza na ubogich, piaszczystych glebach, w lasach liściastych (często z dębem szypułkowym) i mieszanych (z sosną pospolitą, jałowcem i wrzosami).

Brzoza brodawkowata jest szybko rosnącym drzewem, dorastającym do 25-30m wysokości, w młodości o stożkowatej, kopulastej lub nieregularnie jajowatej koronie, o luźno ułożonych gałęziach i cienkich, wiotkich, często przewisających pędach. Kora na pniach i starszych gałęziach jest kredowobiała, na starszych drzewach, w dolnej części pnia gruba, głęboko spękana i niemalże czarna. W wyższych partiach pnia i na starszych gałęziach kora jest przeważnie gładka, biała i łuszczy się charakterystycznie, okrężnie, cienkimi płatami. Młode przyrosty cienkie, nagie, szorstkie, gęsto pokryte twardymi, białymi brodawkami (stąd nazwa gatunku). Pąki okryte zwykle 5-6 łuskami.

Liście ułożone na pędach skrętolegle. Nagie, niekiedy nieco szorstkie, pojedyncze, ogonkowe, o długości 3-7cm, jajowatoromboidalne, o szerokiej, klinowatej nasadzie, z ostrym, nieco wydłużonym wierzchołkiem, nierównomiernie, podwójnie piłkowane. Górna strona blaszki liściowej – ciemnozielona, spodnia strona jaśniejsza. Wiosną młode liście sa jasnozielone, nieco lepkie, o przyjemnym zapachu, jesienią pięknie przebarwiają się na złocistożółty kolor, a na zimę opadają.

Brzozy to rośliny jednopienne. Kwiaty brzozy są wiatropylne, rozdzielnopłciowe, zebrane w wydłużone, kotkowate kwiatostany. Kwiaty męskie – pręcikowe, w baziach, które wykształcają się już jesienią i zimują na krótkopędach. Kwiaty żeńskie, zwisające na szypułkach, zimują w pączkach, z których wyrastają wiosną na bocznych krótkopędach, wraz z rozwijającymi się liśćmi. Brzoza kwitnie na przełomie kwietnia i maja. Po zapyleniu kwiatów i zapłodnieniu, od lipca do początku września zawiązują się drobne, spłaszczone owoce (orzeszki), opatrzone dwoma błonkowatymi skrzydełkami, osadzone w katach 3-klapowych łusek, zebrane w wydłużonych, walcowatych owocostanach o długości 3-4cm, rozsypujących się po dojrzeniu (od przełomu sierpnia i września, niekiedy aż do wiosny). Orzeszki brzozowe są w zimie przysmakiem wielu ptaków, m.in. czeczotek. Brzoza jest w stanie wytworzyć ogromną ilość nasion (nawet 50 milionów/ha), jednak ich zdolność kiełkowania jest niewielka (zaledwie około 15%) i trwa tylko do kolejnej wiosny. Mimo to, ze względu na małe wymagania pokarmowe i wilgotnościowe, jest w stanie szybko się rozprzestrzeniać.

System korzeniowy brzóz jest płytki, może silnie wyjaławiać glebę, w wyniku czego uniemożliwia wzrost wielu innych roślin w bezpośrednim sąsiedztwie. Starsze egzemplarze źle znoszą przesadzanie i rzadko się przyjmują, dlatego przesadzać należy jedynie drzewa młode, najwyżej 3-letnie, najlepiej kilkakrotnie przesadzone w szkółkach, o obfitym systemie korzeniowym, których kora na pniach jest jeszcze ciemna. Zabieg ten wykonywać należy wczesną wiosną, kiedy pąki zaczynają się dopiero powiększać. Odmiany i cenniejsze gatunki powinny być sadzone z pojemników, z dużą bryłą korzeniową. Dodatkowo, brzozy źle znoszą przycinanie. Rany po cięciu gałęzi, powstałe w końcu zimy lub na przedwiośniu wydzielają silnie sok, co powoduje osłabienie drzewa. Aby temu zapobiec, przycinanie (tylko, jeśli jest konieczne) należy wykonywać latem, po całkowitym rozwinięciu się liści, najlepiej na przełomie czerwca i lipca.

Drewno brzozy brodawkowatej nie należy do najtrwalszych, ale jest dość twarde, odporne na choroby grzybowe i szeroko stosowane, ze względu na łatwość obróbki w meblarstwie, przemyśle papierniczym i drzewnym, głównie do produkcji sklejek, okładzin, mebli i posadzek (dawniej wyrabiano z niego kola).Wykorzystywane jest również w suchej destylacji, do produkcji m.in. węgla drzewnego i dziegieciu (smoła drzewna o silnych właściwościach bakteriobójczych). Dodatkowo jest jednym z lepszych gatunków drewna, wykorzystywanych jako opał do pieców i kominków, ponieważ doskonale pali się, nawet jeśli jest świeże i mokre.

Brzoza brodawkowata jest rośliną leczniczą. Surowiec zielarski stanowią wysuszone liście (Folium Betulae), które zawierają cenne dla zdrowia związki czynne, takich jak flawonoidy, garbniki, trójterpeny, olejek eteryczny (młode liście) i witaminę C. Związki te mają działanie moczopędne (zwiększają wydalanie jonów sodowych, chlorkowych i kwasu moczowego) oraz lekko napotne. Stosuje się je w formie naparów do użytku wewnętrznego, głównie pomocniczo w przewlekłych schorzeniach dróg moczowych ze zmniejszonym wydzielaniem moczu, skazie moczanowej, kamicy nerkowej, w obrzękach pochodzenia sercowego lub nerkowego, w chorobie gośćcowej i niektórych chorobach skóry. Podobne właściwości wykazuje również sok brzozowy (Succus Betulae), dawniej zwany oskołą, który zawiera dodatkowo cukier inwertowany, kwasy organiczne (cytrynowy i jabłkowy), sole mineralne, aminokwasy i peptydy. Otrzymuje się go przez głębokie nacięcie pnia lub gałęzi brzozy wczesną wiosną. Z małego drzewa o średnicy pnia ok. 15cm można pozyskać do 5 litrów soku dziennie, z większych drzew (średnica ok. 30cm) nawet do 15 litrów. Należy go przechowywać w szklanych lub emaliowanych naczyniach, w innym wypadku traci swe właściwości. Ma on słodkawy smak i może być z powodzeniem stosowany również jako smaczny napój.

Brzoza brodawkowata najlepiej rośnie na słonecznych stanowiskach. Jest gatunkiem ruderalnym, co oznacza, że urośnie nawet na słabych , piaszczystych glebach (jako pierwsza pojawia się na gruzowiskach i zaniedbanych terenach np. po budowach). Jest odporna na suszę, ale ze względu na płytki system korzeniowy, może zasychać i zamierać przy gwałtownym spadku wód gruntowych (np. po melioracji okolicznych terenów lub w wyniku dużej suszy). Brzoza jest gatunkiem całkowicie mrozoodpornym. Strefa mrozoodporności 2. Ostatnie badania wykazały, że jest to gatunek wrażliwy na zasolenie podłoża oraz przemysłowe zanieczyszczenia powietrza (głównie związki siarki, azotu i fluoru), dlatego nie nadają się do nasadzeń w dużych miastach i w bezpośrednim sąsiedztwie ulic i arterii komunikacyjnych.

Brzoza brodawkowata to doskonała roślina ozdobna, polecana do dużych ogrodów, parków i zieleni osiedlowej, szczególnie wartościowa w dużych założeniach naturalistycznych i zadrzewieniach w otwartym krajobrazie. W miastach doskonała do większych zespołów zieleni np. parków czy zieleńców, jako soliter lub drzewo alejowe. Nieodpowiednia do sadzenia przy ulicach i na terenach o wysokim poziomie zanieczyszczeń.

Brzoza brodawkowata może być rozmnażana generatywnie, poprzez wysiew nasion, zebranych jesienią. Nasiona wysiewamy jesienią wprost do gruntu lub wiosną, na przełomie marca i kwietnia wprost do gruntu lub w inspekcie. Po wysiewie nasion nie trzeba przykrywać podłożem, ponieważ kiełkują na świetle. Młode siewki są bardzo delikatne i wymagają starannej pielęgnacji, a przede wszystkim wyższej wilgotności podłoża i powietrza. Niestety nasiona kiełkują nierównomiernie i w niewielkim procencie, dlatego lepszym sposobem jest rozmnażanie wegetatywne, przez okulizację na przełomie maja i czerwca lub szczepienie w koronie dwuletnich pędów, przeprowadzane zimą lub wczesną wiosną na podkładkach w szklarni lub szczepienie w gruncie (w maju), na starszych podkładkach.

Brzoza brodawkowata jest również stosowana jako podkładka do szczepienia i okulizacji dla innych gatunków i odmian brzóz.

Galeria zdjęć:

  • Brzoza brodawkowata
    Fot: Tomasz Brzeziński
  • Brzoza brodawkowata - kora
    Fot: Agnieszka Mike-Jeziorska
  • Brzoza brodawkowata 'Fastigiata'
    Fot: Agnieszka Mike-Jeziorska
  • Brzoza brodawkowata - owocostany
    Fot: Agnieszka Mike-Jeziorska
  • Brzoza brodawkowata
    Fot: Andrzej Szandomirski
Tekst: Agnieszka Mike-Jeziorska, Magdalena Niezabitowska-Krogulec
Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody MURATOR S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody MURATOR S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.